Hoe ‘free’ is de freelancer?

Van de bediendevakbond LBC-NVK kregen we alvast een primeur. Tijdens de BLiKopener over ‘De flexibilisering van de arbeidsmarkt’ lanceerde nationaal secretaris Jeroen Vandamme de ‘United Freelancers’, de vakbond voor freelancers. De wildgroei aan arbeidsvormen deed LBC-NVK met enkele partners beslissen een experiment op te zetten om zelfstandigen, die zich verbonden voelen met werknemers, mee in de boot te nemen.

9 to 5 

Het nut en de noodzaak hiervan werden snel duidelijk tijdens de infoavond rond flexibele arbeidsvormen. De klassieke
9 to 5 job blijkt allang niet meer iedereen gegeven. De explosie van nieuwe types van arbeid maakt dat werknemers tegenwoordig op alle mogelijke en onmogelijke uren van de dag en de week aan de slag zijn. Een uitgebreid assortiment aan contracten -hoewel sommige de naam amper waard zijn- maakt dit mogelijk. Het flexwerk allerhande wordt graag voorgesteld als modern en onvermijdelijk willen we met onze tijd en vooral met onze concurrenten mee zijn. Het nieuwe normaal, met andere woorden.

Gedegouteerd 

Van dit nieuwe normaal kregen we enkele fragmenten uit televisiereportages te zien. Uit de Pano-reportage over DHL Aviation, bijvoorbeeld, die vorig jaar heel wat stof deed opwaaien. De loze beloften die er aan jongeren worden gemaakt, het onmenselijk tempo waaraan pakketjes versast moeten worden en vooral de uitspraak ‘niet klagen over je rugpijn want dan mag je morgen niet meer terugkomen’ deden even slikken. Gaan we zo met mensen om? Het deed Jeroen van Ranst van de ACV-jongerenwerking (foto links), die meewerkte aan de reportage, opmerken “hoe erg het was om te zien dat leeftijdsgenoten zo gedegouteerd raakten door de arbeidsmarkt omdat ze steeds maar aan het lijntje werden gehouden.”

Klik en klus 

Het kan nog erger. De reportage ‘Klik en klus’ van VPRO Tegenlicht was om helemaal schrik te krijgen. In de reportage werd de platformeconomie onderzocht waarbij klik-werkers via een app klusjes uitvoeren voor een platform als pakweg Amazon, Deliveroo, Uber … We kregen onder meer een Amerikaanse dame te zien die uit praktische overweging haar bed naast haar computer installeerde. Zo miste ze geen opdracht van haar werkgever Mechanical Turk, een onderdeel van Amazon. Gezien het platform wereldwijd werkt, moest ze immers op elke oproep zo snel mogelijk reageren, wilde ze de klus niet mislopen. De dame was alleen niet zeker of ze uiteindelijk wel werd betaald. De opdrachtgever kan zonder enige motivatie besluiten dat de taak niet goed is verricht. Is dit de nieuwe werknemer?

Onzin 

“Het is echter niet omdat iets nieuw, hip en via de pc is dat er geen sprake is van een werknemersstatuut,” haakte Jeroen Vandamme hierop in. Want dat lijkt de formule te zijn waarachter vele platformen/werkgevers zich verbergen. Hun werknemers zijn niet echt ‘hun’ werknemers. Het zijn immers freelancers. Het ontlokte aan een jonge gast in de Tegenlicht-reportage de uitspraak: “Dit is complete onzin. Je bent helemaal niet ‘free’. Ik ben compleet afhankelijk van ze. Zij geven de orders, zij bepalen wanneer ik moet werken, hoe ik moet werken, hoeveel ik verdien. Ik heb totaal geen onderhandelingsruimte en ik rij notabene in een Deliveroo-jasje rond.”

3.000 

Het zijn zo een praktijken, die in meer en meer sectoren ingeburgerd geraken, die LBC-NVK samen met CNE, ACV-Trans-com en ACV-Nationaal aanspoorden om de United Freelancers op te richten. De klassieke werknemer en de zelfstandige lijken op het eerste gezicht misschien niet veel met elkaar gemeen te hebben. “Hoewel, wil niet iedereen goede werkomstandigheden, een fatsoenlijke verloning en een goede privé-werkbalans?” aldus Jeroen Vandamme. De partners geven zich de komende 3 jaar de tijd om 3.000 leden te verenigen. Wordt vervolgd …